باب اول: اخلاص و داشتن نیت

قسمت: 02

باب اول: اخلاص و داشتن نیت

 

الله متعال می فرماید:

 

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِیَعْبُدُوا اللَّـهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفَاءَ وَیُقِیمُوا الصَّلَاهَ وَیُؤْتُوا الزَّکَاهَ ۚ وَذَٰلِکَ دِینُ الْقَیِّمَهِ
و فرمان نیافتند جز آن که الله را مخلصانه و بر پایه ی آیین توحیدی، در حالی عبادت کنند که دین و عبادت را ویژه ی او بدانند و نماز را برپا دارند و زکات دهند. این، همان آیین استوار و راستین است.

سوره بینه آیه ۵

 

همچنین می فرماید:

 

(لَن یَنَالَ اللَّـهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَـٰکِن یَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنکُمْ ۚ )
گوشت و خونِ قربانی ها به الله نمی رسد؛ بلکه تقوا و پرهیزکاری شما به او می رسد.

سوره حج آیه ۳۷

 

و می فرماید:

 

قُلْ إِن تُخْفُوا مَا فِی صُدُورِکُمْ أَوْ تُبْدُوهُ یَعْلَمْهُ اللَّـهُ
بگو: اگر آنچه را که در دلهایتان است، پنهان نمایید و یا آشکار سازید، الله آن را میداند.

سوره آل عمران آیه ۲۹

 

شرح :

 

« نیت » : محل نیت برای همه ی کارها قلب است، نه زبان؛ از این رو کسی که هنگام قصد نماز، روزه، و یا وضو و سایر اعمال، نیتش را بر زبان می آورد، در حقیقت در دین نوآوری کرده، قایل به چیزی می شود که جزو دین نیست؛ زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم وضو می گرفت، نماز می خواند و صدقه می داد؛ ولی هیچ گاه نیتش را برزبان نمی آورد. و این، از آن روی بود که محل نیت، قلب است. الله آن چه را که در دل است، می داند و هیچ چیزی بر او پوشیده نیست؛

همان طور که در آیه ی مورد اشاره ی مؤلف، یعنی آیه ی ۲۹ سوره ی آل عمران بیان شده است. بر انسان واجب  ست که نیتش را در همه ی عبادت هایش برای الله، خالص بگرداند و با عبادت او، نیتی جز رضایتش و سعادت آخرت نداشته باشد. این، همان دستوری ست که الله در آیه ی ۵ سوره ی بینه داده و بدین معناست که باید هر عملی را خالصانه برای او انجام دهیم. البته باید در همه ی اعمال، نیت درست داشت. به عنوان مثال نیت می کند وضو بگیرد، و نیت می کند برای الله وضو بگیرد و در ضمن، نیتش از وضو، فرمانبرداری از الله است؛ به عبارت دیگر هر نیتی، سه بخش دارد:

۱- نیت عبادت.

۲- این که برای الله باشد.

۳- و با نیتش قصد فرمانبرداری از الله را داشته باشد.

این چنین نیتی، کامل ترین نوع نیت است که د ر نما ز و همه ی عبادت ها، همین طور می باشد.

 

مولف رحمه الله چند آیه را یادآور شده که نشان می دهد محل نیت، قلب است و الله متعال، نیت بندگانش را می داند. گاهی انسان در انظار مردم عملی انجام می دهد که به ظاهر، عمل نیکی ست؛ ولی در حقیقت عمل باطلی ست؛ زیرا نیت بد، خرابش کرده و الله، آن چه را که در دل است، می داند و روز قیامت، انسان را مطابق نیتی که در دل داشته، مجازات می کند. چنان که الله متعال می فرماید: طارق ۹ و ۱۰

 

(یَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ ﴿#﴾ فَمَا لَهُ مِن قُوَّهٍ وَلَا نَاصِرٍ)
روزی که رازها فاش می شود. و انسان (در آن روز) هیچ نیرو و یاوری ندارد.

سوره طارق آیه ۹ و ۱۰

 

منظور از رازها، باطن و اسرار پنهان درون است. الله متعال می فرماید: عادیات ۹ و ۱۰

 

(أَفَلَا یَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِی الْقُبُورِ ﴿#﴾ وَحُصِّلَ مَا فِی الصُّدُورِ)
آیا نمی داند هنگامی که آن چه در گورهاست، زیر و رو و برانگیخته شود. و آن چه در سینه هاست، آشکار گردد.

سوره عادیات آیه ۹ و ۱۰

 

پاداش و عقوبت در آخرت خواهد بود و آن چه در دل است، معتبر می باشد؛ ولی در دنیا، به ظاهر حکم می شود و در تعامل با مردم، وضعیت و شاخص های ظاهری آنان، مد نظر قرار می گیرد. اگر ظاهر و باطن یکی باشد، نهان و آشکار انسان و ظاهر و باطنش، خوب است؛ و اگر ظاهر و باطن، یک سان نباشد و نیت فاسدی، قلب را گرفته باشد، پس چه خسارت و زیان بزرگی ست! بی چاره عمل می کند و خود را به زحمت می اندازد، ولی هیچ بهره ای از آن عمل نمی برد. چنان که در حدیث صحیحی از رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده است: ( أنا أغْنى الشُّرکاء عن الشِّرکِ، مَنْ عَمِل عَمَلا أشرک فیه مَعی غیری ترکتهُ وشِرْکَهُ ) یعنی الله فرموده است: من بر خلاف شریکان، به طور مطلق از شرک بی نیازم؛ هرکس عملی انجام دهد و جز من را در آن عمل شریکم سازد، او را با شرکش (عمل شرک آمیزش) وامی گذارم

 

پس ای برادران من اخلاص در عمل را برای الله از یاد نبرید و بدانید که ممکن است قصد انجام عمل نیکی را بکنید؛ امکان دارد شیطان، شما را وسوسه کند و بگوید: تو، این عمل را به ریا و قصد خودنمایی انجام می دهی. شیطان، می خواهد اراده و همت شما را از میان ببرد. به وسوسه اش هیچ گوش نکنید و از او فرمان نبرید؛ بلکه آن عمل نیک را انجام دهید؛ زیرا اگر از شما سؤال شود که آیا آن عمل را از روی ریا و خودنمایی انجام می دهید، حتما می گویید: نه. پس به وسوسه ای که شیطان در دلتان می آورد، هیچ توجه نکنید.

 

نیت

فهرست کتاب