لذت رؤیت خداوند در آخرت

قسمت: ب 11 - فصل چهارم

لذت رؤیت خداوند در آخرت

 

برترین لذت و نعمت:

جهت چهارم در ارتباط با سعادت انسان که بالاترین و ارزشمندین نعمت در آخرت است، رؤیت روی مبارک و منزه خداوند و گوش فرادادن به خطاب و فرموده‌های اوست.

همانگونه که در صحیح مسلم روایت شده است:

«إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّهِ الْجَنَّهَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ نَادَى مُنَادٍ: یَا أَهْلَ الْجَنَّهِ! إِنَّ لَکُمْ مَعَ اللَّهِ مَوْعِدًا یُرِیدُ أَنْ یُنْجِزَکُمُوهُ. فَیَقُولُونَ: مَا هُوَ؟ أَلَمْ یُبَیِّضْ وُجُوهَنَا وَیُثَقِّلِ اللَّهُ مَوَازِینَنَا وَیُدْخِلْنَا الْجَنَّهَ وَیُجرنا مِنَ النَّارِ؟ قَالَ: فَیَکْشِفُ الْحِجَابَ فَیَنْظُرُونَ إِلَیْهِ، فَمَا أَعْطَاهُمُ اللَّهُ شَیْئًا أَحَبَّ إِلَیْهِمْ مِنَ النَّظَرِ إِلَیْهِ»([۱]).

«هرگاه بهشتیان به بهشت وارد شدند، و جهنمیان به جهنم، نداگری بانگ برمی‌آورد و می‌گوید: ای اهل بهشت! خداوند به شما وعده‌ی را داده بود که اکنون می‌خواهد آن را عملی فرماید.

بهشتیان می‌گویند: ان وعده کدام است؟ مگر ما را رو سفید ننموده و میزان اعمال‌مان را سنگین نگردانیده و بهشتمان نیاورده و از دوزخمان دور نفرموده؟!

آن ندا دهنده می‌گویند: خداوند موانع را کنار می‌زند تا شما او را ببینید!

خداوند هیچ نعمتی بالاتر و لذت‌بخش‌تر از نگاه‌کردن به روی مقدس خود را به ایشان عطا نفرموده است».

و در حدیث دیگری آمده است: «فَلاَ یَلْتَفِتُونَ إِلَى شَىْءٍ مِنَ النَّعِیمِ مَا دَامُوا یَنْظُرُونَ إِلَیْهِ»

«تا وقتی که به خداوند می‌نگرند، به هیچیک از نعمت‌ها توجه نمی‌کنند».

رسول خدا صلی الله علیه وسلم این موضوع را بیان فرموده‌اند که بهشتیان در عین برخورداری از نعمت‌ها و لذت‌های بهشت که خداوند در حد کمال ایشان را از آن‌ها برخوردار نموده، هیچیک از آن‌ها به اندازه نگاه‌کردن به روی مبارک و مقدس و بی‌مانند خداوند لذت نمی‌برند. زیرا لذت و سروری که از رؤیت خداوند به آنان دست می‌دهد لذتی روحی و معنوی است، و به هیچوجه با لذت خوردن و آشامیدن و بودن با حوریان بهشت قابل مقایسه نیست.

به همین خاطر خداوند در مورد کافران می‌فرماید: ﴿کَلَّا إِنَّهُم عَن رَّبِّهِم یَومَئِذٖ لَّمَحجُوبُونَ ١۵  ثُمَّ إِنَّهُم لَصَالُواْ ٱلجَحِیمِ ١۶﴾ [المطففین: ۱۵- ۱۶].

«نه به هیچوجه! به درستی آنان در آن روز از دیدار پروردگار خویش محروم‌اند و پس از آن به دوزخ وارد می‌گردند».

خداوند ایشان را به هردو نوع از عذاب: عذاب در آتش دوزخ، و عذاب محرومیت از رؤیت خود – دچار نموده است. همانگونه که اهل توحید، ایمان، عمل صالح و پاکان و پرهیزکاران را که اولیاء و دوستداران او هستند، از هردو نعمت «بهشت و رؤیت» برخوردار فرموده است.

خداوند متعال آن چهارنوع را در سوره مطففین بیان نموده و در مورد ابرار و صالحان می‌فرماید: ﴿إِنَّ ٱلأَبرَارَ لَفِی نَعِیمٍ ٢٢ عَلَى ٱلأَرَائِکِ یَنظُرُونَ ٢٣﴾ [المطففین: ۲۲- ۲۳].

«به راستی نیکان در ناز و نعمت‌اند و بر روی تخت‌ها (به خداوند و نعمت‌هایش) می‌نگرند».

کسانی که می‌گویند: منظور از این که نگاه می‌کنند، یعنی به عذاب دیدن دشمنان، یا قصرها و باغ‌های خود، یا به یکدیگر نگاه می‌کنند، به معنی آیه جفا کرده‌اند، زیرا منظور آن است که ایشان به وجه مبارک خدای سبحان می‌نگرند.

برخلاف کافرانی که از رؤیت خداوند خویش محروم می‌شوند. ﴿کَلَّا إِنَّهُم عَن رَّبِّهِم یَومَئِذٖ لَّمَحجُوبُونَ ١۵  ثُمَّ إِنَّهُم لَصَالُواْ ٱلجَحِیمِ ١۶﴾ [المطففین: ۱۵- ۱۶].

«به هیچوجه اینگونه نیست، به درستی آنان در آن روز از نعمت دیدار خداوند محروم‌اند و پس از آن به دوزخ وارد می‌شوند».

در این مورد که خداوند متعال چگونه سخنان کافران را در مورد دشمنان خویش در دنیا – یعنی اهل ایمان – و به تمسخرگرفتن ایشان را با عکس آن در آخرت مقایسه می‌فرماید، و این سبب است که هرگاه کافران در دنیا مؤمنان را می‌دیدند ایشان را مورد تمسخر قرار می‌دادند.

﴿إِذَا تُتلَىٰ عَلَیهِ ءَایَٰتُنَا قَالَ أَسَٰطِیرُ ٱلأَوَّلِینَ ١٣﴾ [المطففین: ۱۳].

«وقتی آنان را می‌بینند، می‌گویند: به درستی آنان مشتی آدم گمراهند».

همچنین خداوند می‌فرماید: ﴿فَٱلیَومَ ٱلَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنَ ٱلکُفَّارِ یَضحَکُونَ ٣۴﴾ [المطففین: ۳۴]. «اما در این روز آنانی که ایمان آورده بودند، کفار را مورد تمسخر قرار داده و به ایشان می‌خندند».

این به خاطر آن است که کافران مؤمنان را در دنیا با ایماء و اشاره مورد تمسخر و استهزاء قرار می‌دادند.

سپس می‌فرماید: ﴿عَلَى ٱلأَرَائِکِ یَنظُرُونَ ٣۵﴾ [المطففین: ۳۵].

«بر روی تخت‌ها نگاه می‌کنند».

خداوند به طور مطلق از نگاه‌کردن ایشان صحبت فرموده و آن را به مورد قابل رؤیت خاصی محدود نفرموده است. زیرا والاترین و لذت‌بخش‌ترین لذت لذت نگریستن به وجه مقدس و مبارک خداوند است، این بالاترین درجه نعمت و سعادت است و خداوند با آن به مقابله با آن ادعای کافران پرداخته که: ﴿إِنَّ هَٰؤُلَاءِ لَضَالُّونَ ٣٢﴾ [المطففین: ۳۲].

بدون تردید، مراد از این دو نگریستن، به وجه مبارک خداوند است، یا به طور خاص یا به صورت عموم و مطلق هرکس که در سیاق و ساختار آیه تأمل کند، متوجه می‌شود که آن دو به طور خاص یا عام بیانگر معنایی غیر از این نیستند.

 

لذت رؤیت پیامد معرفت:

همانگونه که هیچ لذت و نعمتی در بهشت با لذت و نعمت رؤیت خداوند قابل مقایسه نیست، در دنیا نیز هیچ نعمت و لذتی با نعمت معرفت و ذکر و عبادت و شوق دیدار او نمی‌تواند قابل مقایسه باشد.

حتی لذت رؤیت خداوند تابع معرفت و محبت اهل توحید و ایمان است، زیرا لذت پیامد شعور و احساس محبت است، به هراندازه معرفت عاشق در مورد محبوب خویش بیشتر باشد، بیشتر او را دوست می‌دارد، و از بودن با او و ذکر و یادش بیشتر لذت می‌برد.


[۱]– به روایت مسلم ۱۸۱٫


جهت دانلود کتاب طب القلوب تالیف ابن قیم رحمه الله کلیک کنید

فهرست کتاب